Systeemsprong in bouw nodig voor duurzaamheid

juli 9, 2013

Succesvolle toepassing van duurzaamheid in de bouw vergt voornamelijk anders leren kijken en anders denken. Dat vindt Willem Verbaan, lector Vastgoedeconomie aan de Hogeschool van Amsterdam. Op het Bouwcampus Duurzaamheidscongres op 27 juni in Amersfoort pleitte hij dan ook zeer voor integraliteit i.p.v. de alledaagse gefragmenteerdheid in de bouwsector. En: “bedrijven die niet meegaan in deze ontwikkeling redden het niet”.

Oude gewoonten en slechts verantwoordelijkheid voelen voor een klein onderdeel in de bouwketen, zijn niet makkelijk om te zetten naar een integrale kijk op de bouwketen door een duurzaamheidsbril. Aannemers leveren een gebouw of infrastructuur op volgens het bestek en that’s it! Maar de beheerkosten van een gebouw zijn vele malen hoger dan de bouwkosten. Door slimme keuzes tijdens het ontwerp en de bouw te maken, kan er aanzienlijk bespaard worden in de beheerkosten. Ook mag de Nederlandse bouwsector zich aanrekenen dat er relatief hoge faalkosten bestaan, minimaal 15 procent. In veel andere landen is dat minder dan één procent.

Dit alles kan aangepakt worden door anders naar de bouwketen te kijken. Verbaan vindt dat er fundamentele veranderingen en systeemsprongen noodzakelijk zijn voor de verduurzaming van de samenleving in sociaal, economisch, ecologisch en technologisch opzicht. Veel winst kan er geboekt worden door met een helicopterview naar stedelijke ontwikkeling te kijken. Dit is van belang, omdat in 2030 maar liefst 60 procent van de wereldbevolking in steden leeft. Steden zijn ook kwetsbaar gezien de vele sloppenwijken.

Verdienmodel

Voor duurzame steden moet waardestromen als energie, water en afval zoveel mogelijk binnen het gebied gehouden worden en voedselproductie in de stad moet gestimuleerd worden.  Het is mogelijk zonder natuurlijk licht te telen. Misschien kunnen lege gebouwen daarvoor gebruikt worden of misschien komt  de bouwsector met een slimme oplossing?

Hoe dan ook: het decennialang in Nederland succesvol bedreven “bouwen in de wei” is voorbij. Of het ooit terugkomt, is de vraag. Ook melden zich geen bedrijven meer die op zichtlocaties langs de snelweg willen zitten. Voor gemeenten betekent dit dat zij op zoek moeten gaan naar een ander verdienmodel. En zij hebben het al niet makkelijk vanwege de grote hoeveelheid leegstaande kantoorgebouwen, de moeite om het verdichtingsproces in de stad op gang te krijgen en het tekort bij het grondbedrijf.

Hoe hier uit te komen? Het anders leren kijken van Willem Verbaan betekent dat er nieuwe zoekrichtingen, nieuwe oplossingsrichtingen en nieuwe business-modellen centraal komen te staan. Dit betekent onder meer:

• het opzetten van PPS-constructies

• de waardestromen in een stad gaan benutten

• de uitgifte van gebiedsaandelen gaan opzetten

• crowdfunding in praktijk brengen evenals

• ketensamenwerking

Co-creatie

Dit krijgt z’n uitwerking door het gebied in plaats van het object centraal te stellen, met nieuwe partners in co-creatie samen te werken en uit te gaan van gebiedsexploitatie i.p.v. grondexploitatie. Momenteel is het de praktijk dat in een gebied energie, informatie, water enzovoorts gebracht worden, maar dat de waarde daarvan in euro’s uit het gebied verdwijnen. Door bestaande stromen te herordenen en kringlopen te sluiten, moet dit voorkomen worden.

En op gebouwniveau moet de beheerparadox losgelaten worden. De kosten die met een gebouw te maken hebben, bestaan voor 80 procent uit beheerkosten en voor 20 procent uit bouwkosten. Maar de aandacht bij de bouw is voor 80 procent gericht op de bouw en voor 20 procent op het beheer.

Creativiteit

Voor de fundamentele veranderingen en systeemsprongen zijn creativiteit, het loslaten van vastgeroeste gewoontes en het anders kijken broodnodig. De systeemveranderingen betekenen onder meer:

• van statisch naar dynamisch

• van gefragmenteerd naar integraal

• van accent op laagste prijs naar waarde gedurende de levensduur

• van bouwen naar beheren

Nogmaals: “Bedrijven die niet meegaan in deze ontwikkeling redden het niet. De klanten worden steeds machtiger, zij vragen om aandacht voor duurzaamheid. Als je dat niet kunt leveren, houdt het op.”

 

 


Comments are closed.